Doradca podatkowy z nowymi uprawnieniami

W 2026 roku obchodzimy jubileusz 30-lecia zawodu doradcy podatkowego w Polsce. Wkrótce miną dokładnie 3 dekady od uchwalenia 5 lipca 1996 r. ustawy o doradztwie podatkowym, która nadała formalne ramy profesji funkcjonującej na styku prawa, ekonomii i zaufania publicznego. Wreszcie też zawód ten doczekał się istotnych zmian w przepisach.

Duża nowelizacja

Ustawa z 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o doradztwie podatkowym oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dostosowuje regulacje dotyczące wykonywania zawodu doradcy podatkowego do aktualnych uwarunkowań prawnych i rynkowych. Zmierza ona do zwiększenia elastyczności świadczenia usług doradztwa podatkowego, rozszerzenia zakresu dopuszczalnych form wykonywania zawodu oraz usprawnienia procedur związanych z dostępem do zawodu i jego wykonywaniem, przy jednoczesnym zachowaniu statusu doradcy podatkowego jako zawodu zaufania publicznego.

Większość nowych przepisów weszła w życie z dniem 1 marca 2026 r., z wyjątkiem niektórych dotyczących głównie egzaminu na doradcę podatkowego, które wchodzą w życie z dniem 1 lipca 2026 r.

Nowe uprawnienia doradcy

Zmiany obejmują kwestie wykonywania zawodu doradcy podatkowego, w tym doprecyzowanie i rozszerzenie katalogu czynności doradztwa podatkowego, a w szczególności:

• jednoznaczne wskazanie możliwości udzielania podatnikom, płatnikom i inkasentom – na ich zlecenie lub na ich rzecz – porad, opinii i wyjaśnień dotyczących obowiązków odnoszących się do opłat, do których stosuje się przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa, a także do egzekucji administracyjnej związanej z obowiązkami dotyczącymi tych opłat;
  
• umożliwienie udzielania porad, opinii i wyjaśnień również podmiotom innym niż podatnicy, płatnicy i inkasenci, w zakresie ich obowiązków podatkowych i celnych, obowiązków dotyczących opłat objętych reżimem Ordynacji podatkowej oraz egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami;
  
• rozszerzenie uprawnień doradców podatkowych poprzez dopuszczenie wykonywania – w imieniu i na rzecz podatników, płatników i inkasentów oraz innych podmiotów – ciążących na nich obowiązków informacyjnych, sprawozdawczych i raportowych wynikających z przepisów prawa podatkowego, przepisów o opłatach, do których stosuje się Ordynację podatkową, oraz przepisów o wymianie informacji podatkowych, a także udzielania pomocy w tym zakresie;
  
• umożliwienie wykonywania czynności doradztwa podatkowego także na podstawie umów cywilnoprawnych, co ma zwiększyć elastyczność form świadczenia pracy czy usług;
  
• rozszerzenie uprawnień w zakresie reprezentowania klientów przed organami administracji publicznej oraz sądami administracyjnymi, a także zmiany dostosowujące w przepisach regulujących postępowanie przed sądami administracyjnymi, odpowiadające poszerzonemu zakresowi reprezentacji procesowej. Doradcy podatkowi reprezentujący swoich klientów przed sądami administracyjnymi będą mieli od początku 2027 r. obowiązek występowania w todze – tak jak adwokaci i radcowie prawni. Strój urzędowydoradców podatkowych ma być 1 lipca br. określony w rozporządzeniu (planowo ze złotymi wykończeniami).

Nowelizacja poszerzyła więc jednoznacznie zakres usług świadczonych przez doradców o opłaty, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, takie jak opłata od środków spożywczych, opłata od alkoholi w małych opakowaniach i danina solidarnościowa.

W zakresie świadczenia czynności doradztwa podatkowego w ramach grup kapitałowych przewidziano, iż doradca podatkowy zatrudniony w spółce sporządzającej skonsolidowane sprawozdanie finansowe może wykonywać wszystkie czynności doradztwa podatkowego także na rzecz innych spółek z grupy.

Większe wymagania

W związku z poszerzeniem uprawnień, przewidziano rozszerzenie zakresu egzaminu na doradcę podatkowego o weryfikację teoretycznego i praktycznego przygotowania kandydatów w dziedzinach opłat, do których stosuje się przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa, oraz wymiany informacji podatkowych. Doradcy podatkowi wpisani na listę doradców podatkowych na dzień 1 marca 2026 r. są obowiązani uzupełnić wiedzę w zakresie ww. nowych dziedzin w ramach podnoszenia kwalifikacji w terminie 12 miesięcy.

Zmiany obejmują też usprawnienie i modyfikację procedury egzaminacyjnej. Egzamin państwowy przeprowadzany przez Ministerstwo Finansów zyska bardziej praktyczną formułę – ma sprawdzać nie tylko wiedzę i znajomość przepisów, ale również kłaść większy nacisk na analizę podatkową oraz umiejętność zastosowania prawa podatkowego w praktyce.

Część zmian dotyczy także regulacji funkcjonowania Krajowej Izby Doradców Podatkowych.

Większa odpowiedzialność

Nowelizacja w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej doradcy podatkowego m.in. rozszerza katalog kar dyscyplinarnych o karę pieniężną w wysokości od 1/10 do 12-krotności minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Dała też możliwość wymierzania kary łącznej.

Samorząd doradców podatkowych zyskał ponadto większe możliwości karania członków uporczywie niepłacących składek (łącznie ze skreśleniem ich z listy doradców podatkowych).

W obszarze odpowiedzialności karnej nowe przepisy zaostrzyły kary za nieuprawnione doradztwo podatkowe. Maksymalna grzywna za doradzanie w podatkach bez wymaganych uprawnień wzrosła z 50 000 zł do 100 000 zł. Chodzi o czyn polegający na: posługiwaniu się przez osobę nieuprawnioną tytułem doradcy podatkowego albo zawodowym wykonywaniu przez osobę nieuprawnioną niektórych czynności doradztwa podatkowego.

Z kolei nowe rozporządzenie wykonawcze znacznie podwyższyło minimalne sumy gwarancyjne obowiązkowego ubezpieczenia OC doradców.

Co dalej?

Samorząd doradców podatkowych ciągle zabiega o dalsze poszerzanie uprawnień tego zawodu zaufania publicznego. Proponuje np. włączenie do zakresu usług świadczonych przez doradców spraw karnych skarbowych – dla bardziej kompleksowej ochrony praw klientów.